Case 10.1 - Using Digital Transformation to Solve Counterfeit Drugs in Africa
Bối cảnh
Thuốc giả là vấn đề nghiêm trọng của ngành y tế châu Phi: chiếm ước tính 30% tổng số thuốc lưu hành, và theo WHO có tới 200.000 người chết mỗi năm ở châu Phi do thuốc giả. Thuốc giả rất giống thuốc thật, có thể xâm nhập chuỗi cung ứng ở bất kỳ điểm nào, trong khi khung pháp lý ở nhiều nước còn yếu.
Hành động digital
Ba nhóm giải pháp công nghệ được triển khai để chuyển đổi số chuỗi cung ứng dược phẩm:
- Blockchain: sổ cái phân tán tạo bản ghi giao dịch minh bạch, truy vết thuốc từ điểm xuất xứ đến người dùng cuối. Consortium Mediledger (các hãng dược) dùng tại Mỹ; Nigeria dùng blockchain theo dõi thuốc từ nhà sản xuất đến nhà thuốc với kết quả ấn tượng.
- Mobile technology: nền tảng mPedigree cho phép bệnh nhân nhắn tin SMS mã duy nhất trên bao bì để xác thực thuốc; triển khai tại Ghana, Nigeria và nhiều nước, giảm rõ rệt tỷ lệ thuốc giả.
- RFID: gắn tag lên bao bì thuốc để theo dõi di chuyển trong chuỗi cung ứng; đã dùng tại Nam Phi từ nhà sản xuất đến nhà thuốc.
Kết quả
Các công nghệ tạo chuỗi cung ứng an toàn, minh bạch hơn, giúp nhận diện và loại bỏ thuốc giả; tuy nhiên việc áp dụng rộng đòi hỏi đầu tư lớn và hợp tác giữa chính phủ, hãng dược và nhà cung cấp công nghệ.
Bài học chính
- Chuyển đổi số buy-side (Supply Chain Visibility) có thể giải quyết vấn đề xã hội quy mô lớn, không chỉ tối ưu chi phí.
- Kết hợp nhiều công nghệ (blockchain + mobile + RFID) hiệu quả hơn một giải pháp đơn lẻ vì thuốc giả xâm nhập ở nhiều điểm khác nhau.
- Rào cản chính không phải công nghệ mà là đầu tư và phối hợp đa bên (stakeholder collaboration).