Mini 4.6 - ChatGPT
Bối cảnh
Ngày 5/12/2022, Greg Brockman (OpenAI) thông báo: “ChatGPT vừa vượt 1 triệu user; mới 5 ngày sau launch” — tốc độ chấp nhận nhanh hơn mọi công nghệ/nền tảng trước đó (sách lưu ý con số 5 ngày có thể gây hiểu nhầm vì ChatGPT xây trên GPT-1/GPT-2 đã phát triển từ 2 năm trước).
Diễn biến và tác động
- Microsoft tích hợp GPT vào Bing (2023); Google công bố Bard và Search Generated Experience (SGE) đáp trả — Generative AI trở thành mặt trận cạnh tranh search.
- Ví dụ ứng dụng thương mại: startup New Delhi cung cấp công cụ copywriting Generative AI cho marketer (xem Mini 8.1 GenAI Copywriting).
Vấn đề đạo đức
- Time (2022) phanh phui OpenAI thuê worker Kenya qua agency với lương dưới $2/giờ để lọc nội dung độc hại giúp ChatGPT “bớt toxic” — mặt tối của quá trình alignment.
- Điểm cộng: khác nhiều dịch vụ AI, việc giảm toxicity đã được chủ động tính đến.
- Lo ngại dài hạn: giảm phụ thuộc con người trong công việc lặp lại → nguy cơ thất nghiệp; tác động lên truyền thông, việc làm, y tế còn đang mở.
Bài học chính
- ChatGPT là “discontinuity” điển hình (theo nghĩa của Tognazzini): doanh nghiệp phải phát hiện gián đoạn công nghệ và dự đoán xu hướng nảy sinh từ nó.
- Tốc độ diffusion kỷ lục cho thấy chu kỳ đánh giá công nghệ hàng năm là quá chậm — cần environmental scanning liên tục.
- Áp dụng AI phải đi kèm đánh giá đạo đức (lao động, bias, việc làm) vì rủi ro uy tín là có thật.